Studieavond Vertalen, Tolken en Communicatie

Studieavond 'Weg van de polarisatie. Naar een positief en pragmatisch taalbeleid'

Studieavond voor leerkrachten moderne talen in het secundair onderwijs

Recent hebben we in Vlaanderen een heuse discussie gekend, bijwijlen een hetze,  tussen (en onder) academici en journalisten rond het 'Standaardnederlands'. We zien dat het taaldebat zeer emotioneel en gevoelig is en blijft. Hoe kunnen we toch met zinvolle bijdragen tot een goed taalbeleid komen? Taalpolarisatie staat immers een goed taalbeleid in de weg.

Organisator: Filip Devos .

Praktisch

Waar en wanneer?

  • auditorium A108 - A-gebouw (eerste verdieping)- Campus Mercator - Abdisstraat 1 - 9000 Gent
  • donderdag 19 april om 19.00u

De studieavond is gratis. Inschrijven is absoluut noodzakelijk. Het aantal inschrijvingen is beperkt! De deelnemers krijgen een aanwezigheidsattest.

Deze studieavond wordt georganiseerd door de Vakgroep Vertalen, Tolken en Communicatie van de Universiteit Gent (zie: http://www.vtc.ugent.be/), de onderzoeksgroep MULTIPLES - Research Centre for Multilingual Practices and Language Learning in Society (zie http://research.flw.ugent.be/en/multiples), uitgeverij Acco (zie http://www.acco.be ) en het tijdschrift Over taal (zie: https://tijdschriftovertaal.wordpress.com/).

 

Programma

19.00-19.05u: Verwelkoming (Filip Devos)

19.05-19.15u: Inleiding (Veronique Hoste)

 19.15-19.30u: Denken en spreken over (standaard)taal: een discursieve benadering van taalideologieën (Sarah Van Hoof)

Hoe komt het dat debatten over standaardtaal zo makkelijk uitmonden in een stellingenoorlog? Deze bijdrage zoekt naar antwoorden in de ideologische basis van ons denken en spreken over taal. Ze gaat in op enkele bevindingen van sociolinguïstisch en discoursanalytisch onderzoek naar taaldebatten van vroeger en nu, en toont aan dat het interessant kan zijn om ook eens over de grenzen van het taalgebied te kijken.

 19.30-19.45u: Naar een herwaardering van het Standaardnederlands in het Vlaamse onderwijs (Peter Debrabandere)

De afgelopen decennia is het taallandschap in Vlaanderen grondig veranderd. De dialecten hebben hun positie langzamerhand prijsgegeven aan een of andere vorm van tussentaal. En daar waar wel nog dialecten gesproken worden, zijn die dialecten fors geërodeerd. Ook in West-Vlaanderen neemt het gebruik van een soort tussentaal toe. Maar ook de standaardtaal trekt nieuwe sprekers aan. Daarnaast spreken honderdduizenden Vlamingen het Nederlands (in welke gedaante ook) alleen maar als tweede of derde taal. Terwijl het Vlaamse onderwijs in de jaren vijftig, zestig, zeventig van de vorige eeuw de Nederlandse standaardtaal nog als een na te streven doel zag voor een bevolking die zich aan het bevrijden was van de Franstalige culturele overheersing, is het Nederlands vandaag een vanzelfsprekendheid geworden. Zo vanzelfsprekend dat de beheersing van de Nederlandse standaardtaal met alle erbij behorende normen en regels, niet meer uitdrukkelijk nagestreefd wordt. Maar in het huidige taallandschap, waarin Vlamingen thuis en elders allerlei varianten van het Nederlands en ook heel wat vreemde talen spreken, is een hernieuwde aandacht voor de standaardtaal wenselijk.

19.45-20.00u: Naar een effectief NT2-beleid. Hoe kunnen we de polarisering rond spreektaal overstijgen? (Sofie Begine)

Debatten rond het Nederlands in Vlaanderen draaien vaak uit op een clash tussen de eeuwige verdedigers van de standaardtaal en zij die er genoeg van hebben dat andere taalvarianten verketterd worden. Daarbij lijken beide kampen nooit toenadering te vinden.

De pragmatische NT2-leerkracht die inziet dat zowel standaardtaal als spreektaal een belangrijke rol te spelen hebben in het leerproces van zijn studenten, krijgt dan ook weinig antwoorden op de vraag wat we hier nu concreet mee gaan doen. Zij zien dat hun cursisten dagelijks worstelen met de verschillende taalvarianten in Vlaanderen en hebben amper materiaal en tijd tot hun beschikking om hier iets aan te doen. De beleidsmakers horen hun verzuchtingen niet.

In deze presentatie doet Sofie Begine enkele concrete voorstellen naar beleidsmakers toe om de huidige kloof tussen het NT2-taalbeleid en de taalrealiteit in Vlaanderen te dichten en aan de noden van docenten en cursisten tegemoet te komen.

20.00-20.15u: Slordigheid als norm (Joël De Ceulaer)

We springen te lichtvaardig om met het Nederlands, vindt Joël De Ceulaer. Professionele taalgebruikers zouden het goede voorbeeld moeten geven, en dat doen ze steeds minder enthousiast.

20.15-20.30u: Tussen droom en daad ... staan oerangst en een conservatieve standaardtaalideologie (Stefan Grondelaers)

Het voornaamste slachtoffer van de onloochenbare veranderingen in het moderne Nederlands is de taaldocent. Moet die blijven insisteren op het grotendeels virtuele ideaal van een strak normeerbare variëteit die vrijwel niemand spreekt (het VRT-Nederlands), of moet hij of zij net vertrekken van vitalere variëteiten die dan weer (erg) gestigmatiseerd zijn (zoals tussentaal of etnische accenten)? Hoe ver mag de alsmaar acuter wordende spanning tussen uniformiteit en identiteit naar die laatste pool overhellen, en is het in het licht van die spanning überhaupt nog mogelijk om normen te poneren?

20.30-21u: debat, vragen en discussie (moderator: Gert De Sutter)

Komen we tot interessante conclusies voor het taalbeleid?

21.00u: Receptie

Meer info over de sprekers